- Pomysł na książkę poświęconą historii Lasowic od dawna chodził mi po głowie ? opowiada autor. ? Nasza wioska ma bardzo ciekawe dzieje, o których niestety niewiele się mówi i pisze. Zresztą ani w muzeum w Oleśnie, ani w muzeum w Kluczborku niewiele się znajduje materiałów poświęconych Lasowicom. Postanowiłem to zmienić. Lasowice warte są tego, by mieć własną monografię.
Od wielu lat pan Lech zbierał materiały poświęcone historii wioski, ale dopiero na emeryturze, kiedy pożegnał się z pracą w szkole, znalazł czas, by popracować nad książką.
- Książka będzie liczyła około sto pięćdziesiąt stron ? opowiada Hrywna. ? Znajdą się w niej także zdjęcia ? zarówno te archiwalne, które udostępnili mi mieszkańcy wioski, jak i współczesne.
Publikacja ma się być gotowa na jubileusz 720 ? lecia powstania miejscowości. Nad jej stroną literacką pracuje żona pana Lecha, Krzysztofa.
Uroczystości związane z lasowicką rocznicą zaplanowano na pierwszy weekend czerwca.
- Bardzo trudno było dotrzeć do materiałów historycznych i dokumentów ? wyjaśnia autor. ? Te znajdujące się w miejscowych parafiach: katolickiej i ewangelickiej oraz szkołach, spłonęły w trakcie ostatniej wojny. Bazowałem na zbiorach Archiwum Państwowego w Opolu oraz relacji mieszkańców wioski ? byłych i obecnych, a także materiałach niemieckich i tych dostępnych w cyfrowej bibliotece internetowej.
Historia Lasowic jest długa i bogata. Sięga roku 1292, choć pierwsze ślady osadnictwa pochodzą jeszcze z epoki kamiennej.
- Najprawdopodobniej kiedyś wioska Lasowice Wielkie znajdowała się bliżej  linii kolejowej (między Lasowicami Małymi a Chudobą) , ale były to tereny podmokłe, bagniste i mieszkańcy przenieśli się na bardziej przyjazne i żyzne ziemie ? mówi Hrywna.
Od 1446 roku właścicielem wioski był ród Dambrowków. Legenda głosi, że przybyli oni do Polski z Czech w orszaku Dąbrówki, żony Mieszka I ? stąd właśnie wywodzi się ich nazwisko.
- Ród ten na Górnym Śląsku  miał swoją pierwszą  siedzibę w Jasieniu (Jaschine) ? tłumaczy autor. ? Kiedy w 1578 roku spłonął oleski kościół świętego Michała, Dambrowkowie, jako jedyni spośród właścicieli ziemskich, odpowiedzieli na apel proboszcza i wsparli finansowo odbudowę świątyni.
Później mieli w tym kościele swoją kaplicę i tam byli chowani. Ale kiedy po kolejnym pożarze  oleskiej świątyni już jako ewangelicy nie chcieli wesprzeć odbudowy, proboszcz kaplicę Dambrowkom odebrał, a wieka z trumien pochowanych tam zmarłych przetopiono na dzwony.
Wioski, choć położonej na peryferiach, nigdy nie omijały niestety historyczne zawieruchy. W czasie wojny trzydziestoletniej (1618 ? 1648) przez Lasowice przemieszczało się wojsko najemne, które grabiło, paliło, kradło ku przerażeniu mieszkańców. Pojawili się nawet Kozacy, którzy większych strat w Lasowicach Wielkich nie wyrządzili, ale spalili np. dwór w sąsiednich Lasowicach Małych.
Przez Lasowice Wielkie w czasie wojny francusko  - pruskiej (1870 ? 1871) przemieszczały się tabory zaopatrzenia armii pruskiej wraz ze szpitalem polowym. Śladem po tych wydarzeniach są dwie bezimienne żołnierskie mogiły przy starej drodze z Lasowic Wielkich do Jasienia.
W publikacji znajdzie się też miejsce na historię miejscowych parafii ? katolickiej i ewangelickiej.
- Lasowice są doskonałym przykładem tego, że katolicy i ewangelicy mogą ze sobą żyć w przyjaźni i zgodzie ? opowiada Hrywna. ? Tu tak było i jest od wieków, kiedy jeszcze nikt nie mówił o ekumenizmie.
Niezwykłymi osobowościami byli miejscowi duchowni. Na przykład pastor Karl Gustaw Weigelt, który był proboszczem w latach 1898 ? 1935, odegrał ważną rolę w konsolidacji parafii. Był przychylny tzw. deklaracji z Barmen napisanej w 1934 roku, która odrzucała podporządkowanie Kościoła państwu, negowała łączenie chrześcijaństwa z innymi doktrynami i polityką oraz odmawiała akceptowania Hitlera jako przywódcy, przeciwstawiając mu przywództwo Jezusa.
- Pastor był za swoje poglądy w 1935 roku aresztowany w Opolu ? wyjaśnia autor. ?  Kiedy wracał z jednego z przesłuchań, zginął w wypadku samochodowym koło opolskiej wieży ciśnień.
Następcą Weigelta był pastor Herbert Mochalski, który też był niechętny Hitlerowi i przeciwstawił się ruchowi tzw. Niemieckich Chrześcijan. Na tym tle doszło do ostrego sporu w parafii lasowickiej (Kirchenkampf in Gross Lassowitz).  Na mediacje przyjeżdżał oleski starosta i ewangeliccy hierarchowie. W 1937 roku pastor Mochalski wraz z 4 członkami rady parafialnej został uwięziony na kilka tygodni w Opolu, a następnie przez starostę oleskiego wydalony z parafii.
- Kiedy pastor przebywał w areszcie, parafię zamknięto, a jego dobytek gestapo wyrzuciło na ulicę ? informuje Hrywna.
Po wojnie Lasowice Wielkie również nie zaznały spokoju. Wprawdzie kiedy przez wioskę szedł front, nie padł ani jeden strzał, ale kolejne oddziały Armii Czerwonej już Lasowic nie oszczędziły, a swoje buńczuczne nastroje ?wzmacniały? jeszcze w miejscowej gorzelni. Spłonęły miejscowe sklepy, dwór, poczta,  szkoła i przedszkole ewangelickie, plebania katolicka i  posterunek policji, który mieścił się przy drodze w kierunku Trzebiszyna za kapliczką św. Jana oraz kilka domów.
- A za wojskiem przyszli szabrownicy ? informuje pan Lech. ? Podobno w okolicy grasowała stuosobowa banda, która grabiła i paliła. Wówczas  spłonęło  część zabudowań lasowickiego folwarku w  przysiółku Stara Chudoba.
Lasowicki dwór już po wojennej pożodze nie został odbudowany. Cegła ze starego dworu Dambrowków posłużyła do budowy oleskiego Domu Rzemiosła.
- W książce znajdzie się też sporo materiałów poświęconych historii powojennej i współczesnej ? mówi Hrywna. ? Ta publikacja nie ma być dziełem historycznym dla ekspertów, ale opowieścią o ludziach i dla ludzi, bo to oni, a nie dygnitarze tworzą historię.
Milena ZATYLNA
Zdjęcia
MZ/archiwum prywatne

Brak komentarzy do tego artykułu, bądź pierwszy !

Komentarze osób niezalogowanych przed umieszczeniem są moderowane.